AI-agent assurance
50 normen in 6 domeinen waarmee de interne auditor AI-agents toetst: die van de business, die van leveranciers en die van de auditfunctie zelf. Onder wiens autorisatie handelde de agent, en waar staat het bewijs dat hij binnen die machtiging bleef? Wij hebben het kader eerst op onze eigen agent toegepast en publiceren de uitkomst.
Van nu naar straks
Van automatiseringsclaim naar aantoonbare beheersing
Leveranciers van AI-agents leggen in hun productinformatie de nadruk op automatisering en efficiency. Hoe mandaat, autorisatie, foutmeting en menselijke tussenkomst aantoonbaar worden beheerst, blijft onderbelicht.
Verkoopclaims, geen getoetste beheersing
De leverancier belooft wat de agent automatiseert, zonder concreet te maken onder welk mandaat hij handelt en hoe dat is afgedwongen.
Eén normenkader toetst elke agent
Vaste normen in plaats van een vragenlijst per project, toegepast op de agent van de leverancier, van de business en van de eigen auditfunctie.
Identiteit en mandaat niet uitgewerkt
NIST en het Singaporese IMDA-raamwerk stellen dezelfde vraag: hoe identificeert een agent zich, hoe bewijst hij zijn bevoegdheid, en namens wie handelde hij.
Eigen technische identiteit per agent
Elke agent authenticeert zich met een eigen technische identiteit, niet onder een gedeeld serviceaccount, met het mandaat herleidbaar naar de machtigende mens.
Noodstop en foutpercentage onbekend
Het stopmechanisme is nooit beproefd, en zolang mislukte en gecorrigeerde handelingen niet worden vastgelegd, is elke uitspraak over betrouwbaarheid een schatting.
Beproefd, gemeten en gedocumenteerd
De noodstop is minstens één keer echt beproefd en het resultaat vastgelegd, en het foutpercentage wordt gemeten op een representatieve set taken.
Zo ziet het eruit
Een greep uit AI-agent assurance
Klik op een miniatuur voor dat scherm, of op het beeld voor de volledige weergave.
Het normenkader in cijfers
Vaste normen, geen losse vragenlijst
6 domeinen
Van inventaris en identiteit tot naleving en rapportage.
50 normen
Verdeeld over de zes domeinen, elk afzonderlijk toetsbaar.
23 koppelingen
Naar de gedeelde Unified Controls, elke koppeling afzonderlijk inhoudelijk beoordeeld.
27 normen
Bewust geen koppeling: de Unified Controls zijn ISO 27001-gebaseerd en hebben voor bijvoorbeeld een beproefde noodstop geen eerlijke tegenhanger.
Wat het normenkader biedt
De omgekeerde vraag: wij toetsen de agent
Een vast normenkader in plaats van een vragenlijst die per project opnieuw wordt bedacht, en zonder verkooppraatje over wat de agent allemaal automatiseert.
Toetsen in plaats van verkopen
Het normenkader beoordeelt niet wat een agent belooft te automatiseren, maar of zijn handelingen aantoonbaar zijn geautoriseerd, begrensd, beheerst en vastgelegd.
Ook op de eigen auditfunctie van toepassing
Dezelfde normen gelden voor de agent die HR-processen afhandelt en voor de agent die auditdossiers doorzoekt. Een auditfunctie toetst zo eerst zichzelf.
Eerst op onszelf toegepast
Op 16 september 2026 legden wij alle 50 normen langs onze eigen bewijsagent in CRAFT: 61 procent. Na het dichten van de gaten stond de tweede hertoets op 5 oktober 2026 op 84 procent. De uitkomst per norm staat met de vindplaats van elk bewijs in onze documentatie. Het is een zelfbeoordeling, geen assurance door een derde.
Dataminimalisatie, ook voor meeliftende gegevens
Vijf normen toetsen of de agent niet meer ziet dan zijn taak vereist, en of persoonsgegevens die meeliften in bijlagen, exports en mailboxen worden herkend.
AI-verordening per agent beoordeeld
Artikel 50 geldt voor agents die rechtstreeks met mensen communiceren, artikel 4 verplicht AI-geletterdheid; domein F bepaalt dit per toepassing en niet met één regel voor alle agents.
23 inhoudelijk gevalideerde koppelingen
Iedere koppeling met een gedeelde control uit de bibliotheek is afzonderlijk inhoudelijk beoordeeld. De 27 normen zonder koppeling dragen de reden waarom er geen eerlijke tegenhanger is.
Oordeel per norm, dekking per agent
In CRAFT beoordeelt u elke norm als voldoet, deels, voldoet niet of niet van toepassing, met toelichting. Een dekkingsteller toont per agent hoeveel van de 50 normen beoordeeld zijn. De agents komen uit het AI-systeemregister van de organisatie; er is geen tweede register.
Onderdeel van de CRAFT-bibliotheek
Het normenkader staat in CRAFT naast onder meer ISO 42001, NIST AI RMF en OWASP LLM Top 10, en groeit mee met de rest van de bibliotheek.
De zes domeinen
Zo dekt het normenkader de agent, van inventaris tot bestuursrapportage
Het normenkader doorloopt de agent van buiten naar binnen: eerst wat er draait, dan onder welk mandaat, dan wie kan ingrijpen, wat bewijsbaar is, hoe betrouwbaar het gedrag is, en wat verantwoord moet worden.
Inventaris, identiteit en mandaat
Welke agents draaien er, onder welke eigen technische identiteit, en onder wiens autorisatie: welke gegevens mogen ze zien en is die grens technisch afgedwongen.
Menselijke tussenkomst
Waar is goedkeuring vooraf vereist, is dat een echte beoordeling of routinematig doorklikken, wie kan de agent stoppen, en is die noodstop ooit beproefd.
Bewijs en herleidbaarheid
Een handelingslog dat de agent niet zelf kan aanpassen, herleidbaarheid naar instructie en modelversie, en een bewaartermijn afgeleid van de verjaring van het besluit.
Betrouwbaarheid en toetsing
Is de agent vooraf beproefd tegen een vastgestelde norm, is er een gemeten foutpercentage, en wordt stille verslechtering opgemerkt.
Naleving en rapportage
Kenbaarheid naar wie de agent communiceert, AI-geletterdheid van wie hem aanstuurt, verantwoording aan bestuur en auditcommissie, en het regime voor ingekochte agents.
Veelgestelde vragen
Wat u vooraf wilt weten over AI-agent assurance
Wat is het normenkader AI-agent assurance?
AI-agent assurance is een toetsingskader van Audirium met 50 normen in zes domeinen waarmee een interne auditor AI-agents beoordeelt: inventaris en identiteit, mandaat en begrenzing, menselijke tussenkomst, bewijs en herleidbaarheid, betrouwbaarheid en toetsing, naleving en rapportage. Het staat als normenkader in de bibliotheek van CRAFT en is daar per agent toe te passen.
Voor wie is AI-agent assurance bedoeld?
Het kader is gemaakt voor de interne auditfunctie en haar opdrachtgevers: de chief audit executive, de auditcommissie en het bestuur die willen weten welke agents er draaien en onder wiens machtiging. Ook compliance- en privacyfunctionarissen gebruiken het, omdat vijf normen specifiek over persoonsgegevens gaan die een agent verwerkt.
Wat toetst het normenkader concreet?
Het kader toetst of elke agent in een register staat met een eigen technische identiteit, of zijn mandaat herleidbaar is naar een machtigende mens en technisch is begrensd, of een mens kan ingrijpen en de noodstop echt is beproefd, of er een handelingslog is dat de agent niet zelf kan aanpassen, of het foutpercentage is gemeten, en of aan bestuur en auditcommissie wordt verantwoord.
Waarin verschilt het van ISO 42001 of het NIST AI RMF?
ISO 42001, het NIST AI RMF en vergelijkbare kaders toetsen AI-systemen: strategie, data, bias en rapportage. AI-agent assurance richt zich op wat een agent eigen maakt: hij handelt zelfstandig, gebruikt gereedschappen, roept andere systemen aan en geeft taken door, vaak onder een gedeeld serviceaccount. Het kader staat in CRAFT naast die andere kaders en vervangt ze niet.
Hoe werkt de toetsing in CRAFT en wie beslist?
CRAFT haalt de agents uit het AI-systeemregister van uw organisatie en toont per agent de 50 normen. De auditor geeft per norm het oordeel voldoet, deels, voldoet niet of niet van toepassing, met toelichting; een dekkingsteller laat zien hoeveel normen beoordeeld zijn. Het oordeel is altijd van de auditor en stroomt door naar het reguliere werkprogramma en de rapportage.
Heeft Audirium het kader op zichzelf toegepast?
Ja. Op 16 september 2026 is de bewijsagent van CRAFT langs alle 50 normen gelegd, met 61 procent als eerste uitkomst. Na het dichten van de grootste gaten kwam de tweede hertoets op 5 oktober 2026 op 84 procent. De uitkomst per norm staat met de vindplaats van het bewijs in de documentatie. Het is een zelfbeoordeling door de bouwer, geen assurance door een onafhankelijke partij.
Voor wie, en in de suite
Wat de toetsing oplevert
De toetsing geeft de CAE een onderbouwd antwoord op de vraag die bestuur, accountant of toezichthouder vroeg of laat stelt.
De CAE: welke agents draaien er, wie heeft ze gemachtigd, welke persoonsgegevens raakten zij, en waar staat het bewijs dat zij binnen die machtiging bleven.
De eigen auditfunctie: dezelfde normen gelden voor de agent van de auditfunctie zelf, die auditdossiers met persoonsgegevens doorzoekt.
Privacy en compliance: vijf normen toetsen specifiek dataminimalisatie en persoonsgegevens die meeliften in bijlagen, exports en mailboxen.
Het normenkader in de suite
Toets de agents die al draaien
Bekijk het volledige normenkader in de CRAFT-bibliotheek, of laat ons in een demonstratie zien wat de toetsing voor uw agents oplevert.