"Ik ben druk." (oftewel: "ga weg en laat mij met rust")
Het woord "druk" is in organisaties een soort Zwitsers zakmes. Je kan er alles mee. Je kan ermee uitstellen, afkappen, dempen, en toch vriendelijk blijven. "Wat jij wil kan nu niet, want ik ben druk." Klinkt logisch, klinkt volwassen, en je hoeft nergens discussie over te voeren. O je bent druk meneer/mevrouw de manager. Ja want ik natuurlijk niet 😊
Alleen: "druk" is vaak geen feit. Het is een keuze. We doen graag alsof drukte ons overkomt, alsof we slachtoffer zijn van onze eigen agenda. Maar in de praktijk betekent "ik ben druk" meestal: ik kies nu iets anders. Ik heb mijn werk niet op orde. Er zijn teveel brandjes om te blussen en die van jou kan er écht niet bij hoor.
Wat "druk" zo'n bijzonder woord maakt, is dat het alles kan betekenen zonder dat het iets concreets zegt. Soms betekent het dat iemand echt vol zit. Soms dat jouw verzoek niet urgent voelt. Soms dat het niet belangrijk genoeg is. En soms, als we eerlijk zijn, dat jij even niet belangrijk genoeg bent. Dat klinkt onaardig, maar je kent het moment waarop je het zelf ook zo gebruikt.
Als je er een beetje theorie bij wil: de Eisenhower-matrix, of zoals ik het noem de "urgent/belangrijk" matrix. Simpel: niet alles kan tegelijk urgent én belangrijk zijn. Wanneer iemand "ik ben druk" zegt, geeft die persoon meestal een impliciet signaal af dat jouw vraag niet in het vak "nu doen" valt. Het probleem is niet dat dat per definitie fout is. Het probleem is dat het wordt verpakt als onduidelijke drukte, terwijl het eigenlijk een probleem van prioriteit is. Andere dingen zijn belangrijker, dus jij bent dat nu even niet. Dat is niet aardig, daarom zeggen ze dat ook niet.
En precies daarom is "druk" zo populair. Het is een sociaal schild. "Nee" voelt hard. "Ik ga dit niet doen" voelt ongemakkelijk. "Ik ben druk" klinkt alsof je graag zou willen helpen, maar dat het universum het je onmogelijk maakt. Lekker buiten jezelf plaatsen, slachtoffergedrag. Daarmee is het gesprek voor de meeste mensen klaar. Alleen blijft de ander achter met nul informatie. Kom je er later op terug? Moet de ander iemand anders zoeken? Niemand weet het. Eigenlijk is het respectloos. Ja, dat lees je goed. “Druk” zou een verboden woord moeten zijn. Net als “afstemmen”, maar dat is een ander blogje waard.
Wat als iemand zegt dat ie druk is?
Iemand zegt: "Ik ben druk." Wat doe je dan? Je kan braaf knikken en afdruipen. Want mevrouw de directeur is druk, wat dat ook mag betekenen. Dan heb jij geen afspraak, geen duidelijkheid en dus helemaal niks. "Ik kom erop terug" is vaak een nette manier om te zeggen: ik kom er niet op terug of jij moet het doen. Druk dus.
De enige optie die echt werkt is: maak het concreet. Niet discussiëren over iemands drukte, dat is zinloos. Haal het uit het emotionele en zet het in het praktische.
Zeg bijvoorbeeld: "Helder. Wanneer lukt het wél?" Of: "Is dit later deze week, volgende week, of gewoon niet?" Je kan ook vragen: "Als jij het niet oppakt, wie dan wel?" of "Als dit belangrijk is, wat moet er dan bij jou af?" Dan heb je ineens een volwassen gesprek over prioriteit in plaats van een toneelstukje over drukte.
En als je het echt scherp wil trekken, zeg je: "Ik hoor eigenlijk: dit heeft nu geen prioriteit. Klopt dat?" Dan zie je meteen wat er gebeurt. Of iemand wordt ineens heel concreet, of iemand gaat draaien. In beide gevallen heb jij eindelijk informatie.
En als je geen zin hebt in gedoe: "Top, dan regel ik het anders. Ga ik naar je leidinggevende. Mag hij/zij het zeggen." Dat is niet onaardig. Dat is gewoon hetzelfde doen als wat zij doen: je eigen tijd beschermen. Leidinggevenden bepalen immers prioriteiten van de medewerkers en zoals de Eisenhower matrix laat zien, blijkbaar schort het daar aan. Want belangrijk is het al, anders was je er niet mee aangekomen.
Wat jij kan doen om geen "ik ben druk" te zeggen?
Even de spiegel voorhouden, want ook jij (en ik) doet het. De drukte-kaart trekken. Mijn tip is heel saai en tegelijk heel effectief: zeg niet dat je druk bent, zeg wat je besluit. Je hoeft niet bot te worden, alleen concreet. Zeg dat het deze week niet lukt en dat je er dinsdag naar kijkt. En doe het dan ook. Zet in je agenda, want beloofd is beloofd. Ook op je werk. Geef eerlijk aan dat je eerst andere deadlines hebt en vraag hoe urgent dit nou echt is. Of ruil volwassen: je kan het oppakken, maar dan moet er iets anders af, en je bepaalt samen wat. Ideaal voor gesprekken met je leidinggevende. Dat klinkt misschien formeel, maar het is veel eerlijker dan een vaag "druk" dat drie weken blijft hangen. Ook leidinggevenden willen duidelijkheid. Geen loze beloften. Of dat je niks doet of niet reageert — dat is de zakelijke versie van respectloos zijn.
Probeer het zelf: de volgende keer dat je "druk" wil zeggen, vervang het in je hoofd door "ik kies nu voor iets anders." Als je die zin hardop kunt verdedigen, is er niks mis. Als je hem liever niet uitspreekt — dan weet je genoeg. Ik gebruik die test zelf ook. Werkt verhelderend, soms confronterend.
En de volgende keer dat een ander het tegen jou zegt? Niet knikken en afdruipen. Eén vraag is genoeg: "Wanneer wél?" Je zal zien hoe snel "druk" dan opeens een datum krijgt.
Benieuwd hoe dit bij jullie gaat. Wees eerlijk: hoe vaak zeg jij zelf "ik ben druk" terwijl je eigenlijk bedoelt dat het geen prioriteit heeft? Of ben jij juist degene die altijd tegen een muur van drukte aanloopt?