Ik ben druk. (oftewel: ga weg en laat mij met rust)

"Ik ben druk." (oftewel: "ga weg en laat mij met rust")

Het woord "druk" is het Zwitsers zakmes van de organisatie. Je kunt er alles mee. Uitstellen, afkappen, dempen, en toch vriendelijk overkomen. "Wat jij wilt kan nu niet, want ik ben druk." Klinkt logisch, klinkt volwassen, en niemand gaat ertegen in. O, je bent druk meneer/mevrouw de manager. Ja, want ik natuurlijk niet 😊

Maar "druk" is zelden een feit. Het is een keuze. We doen alsof drukte ons overkomt, alsof we slachtoffer zijn van onze eigen agenda. "Ik ben druk" betekent meestal: ik kies nu iets anders. Ik heb mijn werk niet op orde. Er zijn te veel brandjes en die van jou kan er niet bij.

Wat "druk" zo bruikbaar maakt: het kan alles betekenen zonder iets concreets te zeggen. Soms zit iemand werkelijk vol. Soms voelt jouw verzoek niet urgent. En soms, laten we eerlijk zijn, ben jij even niet belangrijk genoeg. Dat klinkt hard. Maar je herkent het moment waarop je het zelf precies zo gebruikte.

Voor wie het theoretisch wil plaatsen: de Eisenhower-matrix, of zoals ik het noem, de "urgent/belangrijk" matrix. Niet alles kan tegelijk urgent én belangrijk zijn. Wanneer iemand "ik ben druk" zegt, is dat een impliciet signaal dat jouw vraag niet in het vak "nu doen" valt. Dat hoeft niet fout te zijn. Het probleem zit in de verpakking: onduidelijke drukte, terwijl het een kwestie van prioriteit is. Andere dingen zijn belangrijker, dus jij bent dat nu even niet. Daarom zeggen ze het ook niet zo.

Precies daarom is "druk" zo populair. Het is een sociaal schild. "Nee" voelt hard. "Ik ben druk" klinkt alsof je graag zou willen helpen, maar het universum het je onmogelijk maakt. Slachtoffergedrag. De ander blijft achter met nul informatie. Kom je er later op terug? Moet de ander iemand anders zoeken? Niemand weet het. Eigenlijk is het respectloos. Ja, dat lees je goed. "Druk" zou een verboden woord moeten zijn. Net als "afstemmen", maar dat is een ander blogje waard.

Wat als iemand zegt dat ie druk is?

Je kan braaf knikken en afdruipen. Dan heb je geen afspraak, geen duidelijkheid en dus helemaal niks. "Ik kom erop terug" is vaak een nette manier om te zeggen: ik kom er niet op terug.

De enige optie die werkt: maak het concreet. Niet discussiëren over iemands drukte, dat is zinloos. Haal het uit het emotionele en trek het naar het praktische.

Zeg bijvoorbeeld: "Helder. Wanneer lukt het wél?" Of: "Is dit later deze week, volgende week, of gewoon niet?" Of: "Als jij het niet oppakt, wie dan wel?" Dan heb je ineens een volwassen gesprek over prioriteit in plaats van een toneelstukje over drukte.

Wil je het echt scherp trekken: "Ik hoor eigenlijk: dit heeft nu geen prioriteit. Klopt dat?" Dan zie je meteen wat er gebeurt. Of iemand wordt concreet, of iemand gaat draaien. In beide gevallen heb jij eindelijk informatie.

Geen zin in gedoe? "Top, dan ga ik naar je leidinggevende, mag hij of zij het zeggen." Dat is niet onaardig. Dat is precies hetzelfde doen als wat zij doen: je eigen tijd beschermen.

Wat jij kan doen om geen "ik ben druk" te zeggen

Even de spiegel voorhouden, want jij (en ik) doet het ook. Mijn tip is saai en tegelijk effectief: zeg niet dat je druk bent, zeg wat je besluit. Je hoeft niet bot te worden, alleen concreet. Zeg dat het deze week niet lukt en dat je er dinsdag naar kijkt. En doe het dan ook. Geef eerlijk aan dat je eerst andere deadlines hebt en vraag hoe urgent dit nou echt is. Of ruil: je kan het oppakken, maar dan moet er iets anders af. Bepaal samen wat. Dat is eerlijker dan een vaag "druk" dat drie weken blijft hangen. Niks doen of niet reageren is de zakelijke versie van respectloos zijn.

Test het zelf: vervang "druk" in je hoofd door "ik kies nu voor iets anders." Kun je die zin hardop verdedigen, dan is er niks mis. Kun je dat niet? Dan weet je genoeg. Ik gebruik die test zelf ook. Werkt verhelderend, soms confronterend.

En als een ander het tegen jou zegt? Niet knikken en afdruipen. Eén vraag volstaat: "Wanneer wél?"

Ik ben benieuwd hoe dit bij jullie werkt. Hoe vaak zeg jij "ik ben druk" terwijl je bedoelt dat het geen prioriteit heeft? Of ben jij degene die steeds tegen diezelfde muur van drukte aanloopt?